Όταν ένα ρολόι αφηγείται την ιστορία του

Ένα παράξενο χρυσό IWC, ένας μηχανισμός του 1961, μια κρυμμένη αφιέρωση και μια ιστορία που χρειάστηκε περισσότερες από έξι δεκαετίες για να επιστρέψει εκεί απ’ όπου ξεκίνησε.

Υπάρχουν ρολόγια που φτάνουν στον πάγκο ενός ωρολογοποιού και αποκαλύπτουν την ταυτότητά τους σχεδόν αμέσως.
Μια αναφορά στο καπάκι, ένας σειριακός αριθμός, ένας χαρακτηριστικός μηχανισμός. Λίγη έρευνα είναι αρκετή για να προσδιορίσεις το μοντέλο, την εποχή και πολλές φορές ακόμη και τη συλλεκτική του αξία.

Υπάρχουν όμως και κάποια άλλα ρολόγια που σε αναγκάζουν να τα ακούσεις. Το παρακάτω είναι ένα από αυτά.

Όταν έφτασε στο εργαστήριό μας στη Θεσσαλονίκη, τίποτα δεν προμήνυε ότι πίσω από περίπου 130 γραμμάρια χρυσού κρυβόταν μια ανθρώπινη ιστορία που είχε ξεκινήσει στην Ελβετία περισσότερα από εξήντα χρόνια νωρίτερα.

Ένα IWC που δεν θα έπρεπε να υπάρχει

Το ρολόι ήρθε στο εργαστήριο για εκτίμηση, ένα ιδιαίτερα βαρύ χρυσό IWC, αγνώστου προελεύσεως, με ενσωματωμένο μπρασελέ και μια ασυνήθιστη monoblock κατασκευή.
Το καντράν έφερε ξεκάθαρα την υπογραφή International Watch Co. Schaffhausen, όμως η υπόλοιπη κατασκευή δεν έμοιαζε με κανένα γνωστό μοντέλο παραγωγής της IWC.

Από την πρώτη εξέταση, η εντύπωσή μου ήταν ότι δεν είχαμε μπροστά μας ένα εργοστασιακό ρολόι στη μορφή με την οποία είχε εγκαταλείψει το Schaffhausen.
Η κάσα και το μπρασελέ έμοιαζαν να έχουν κατασκευαστεί ειδικά για το συγκεκριμένο ρολόι από συμπαγή χρυσό 18 καρατίων.

Η πρώτη λογική υπόθεση ήταν επομένως ότι κάποιος ωρολογοποιός ή χρυσοχόος είχε χρησιμοποιήσει έναν αυθεντικό μηχανισμό και ένα καντράν της IWC και είχε δημιουργήσει γύρω τους ένα μοναδικό ρολόι.

Μια ειδική κατασκευή, ίσως κατόπιν παραγγελίας κάποιου πελάτη.

Αν αυτή η υπόθεση ήταν σωστή, τότε η συλλεκτική του αξία ως IWC θα ήταν περιορισμένη. Ενώ η αξία του χρυσού, αντίθετα, κάθε άλλο παρά αμελητέα ήταν. Ολόκληρο το ρολόι ζύγιζε περίπου 130 γραμμάρια.

Ο ιδιοκτήτης του αποφάσισε λοιπόν να αφαιρεθούν το κρύσταλλο, το καντράν και ο μηχανισμός, ώστε το πολύτιμο μέταλλο να μπορέσει να διαχωριστεί από τα υπόλοιπα εξαρτήματα και έτσι ξεκίνησε η αποσυναρμολόγηση του. Τότε το ρολόι άρχισε σιγα σιγα να ξετυλίγει την ιστορία του.

Αυτό που κρυβόταν κάτω από τον μηχανισμό

Με την αφαίρεση του κρυστάλλου και του μηχανισμού αποκαλύφθηκε κάτι που δεν μπορούσε να γίνει αντιληπτό από την εξωτερική εξέταση.

Στο εσωτερικό της χειροποίητης κατασκευής είχε ενσωματωθεί ένα παλαιότερο IWC caseback. Οι εργοστασιακές χαράξεις παρέμεναν ορατές. Μαζί τους υπήρχε η ένδειξη του χρυσού 18K / 0.750 και ο αριθμός κάσας: 1.318.695
Η κατασκευή αποκτούσε πλέον περισσότερο νόημα: Ένα παλαιότερο χρυσό τμήμα κάσας της IWC φαίνεται ότι είχε χρησιμοποιηθεί ως βάση και είχε ενσωματωθεί σε ένα νέο χρυσό σώμα, δημιουργώντας αυτή την ασυνήθιστη monoblock κατασκευή.

Όμως το χρονικό puzzle μόλις ξεκινούσε.

Στο εσωτερικό του ρολογιού βρισκόταν ένας IWC Calibre 8531, με σειριακό αριθμό: 1.631.704. Η οικογένεια των 85x calibres αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό κεφάλαιο στην ιστορία της IWC.

Πρόκειται για τη γενιά αυτόματων μηχανισμών που συνδέθηκε με το περίφημο σύστημα κουρδίσματος του Albert Pellaton, τότε τεχνικού διευθυντή της εταιρείας. Αντί για μια συμβατική λύση αυτόματου κουρδίσματος, ο Pellaton εξέλιξε ένα ιδιαίτερο σύστημα μεταφοράς της κίνησης του αντίβαρου, το οποίο έγινε ένα από τα τεχνικά χαρακτηριστικά που καθόρισαν την IWC για δεκαετίες.

Στην περίπτωσή μας όμως μεγαλύτερο ενδιαφέρον είχε ο αριθμός.

Τα διαθέσιμα στοιχεία για τα vintage IWC τοποθετούν το συγκεκριμένο αύξοντα αριθμό στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και, με βάση τους δημοσιευμένους indexes, περίπου στο 1961. Είχαμε λοιπόν ήδη μια ένδειξη ότι τα διαφορετικά στοιχεία του ρολογιού δεν είχαν απαραίτητα ξεκινήσει τη ζωή τους μαζί.

Αυτό που αρχικά φαινόταν σαν μια παράξενη μετατροπή άρχισε να μοιάζει περισσότερο με μια συνειδητή ωρολογοποιητική δημιουργία.

Και τότε παρατηρήσαμε τη χάραξη.

«Zum Lehrabschluss…»

Στο εσωτερικό υπήρχαν μερικές λέξεις χαραγμένες με το χέρι που δεν ήταν εργοστασιακές ενδείξεις της IWC, αλλά προσωπικές.

P. BRUHIN UHREN
SCHWYZ

Και περιμετρικά:

ZUM LEHRABSCHLUSS VON DEINEM ZUFRIEDENEN LEHRMEISTER

Σε ελεύθερη μετάφραση:

«Για την ολοκλήρωση της μαθητείας σου, από τον ευχαριστημένο δάσκαλό σου.»

Κάπου εκεί άλλαξαν όλα. Δεν είχαμε πλέον μπροστά μας απλώς ένα IWC που κάποιος είχε τροποποιήσει. Είχαμε ένα Lehrabschlussgeschenk. Ένα ρολόι που είχε συνδεθεί με την ολοκλήρωση της μαθητείας ενός ωρολογοποιού. Και, το σημαντικότερο, είχαμε ένα όνομα και έναν τόπο.

P. Bruhin. Schwyz.

Η έρευνα μπορούσε να ξεκινήσει.

Μια οικογένεια ωρολογοποιών από το Schwyz

Η αναζήτηση του ονόματος Bruhin μάς οδήγησε σε μια ιστορία πολύ παλαιότερη από το ίδιο το ρολόι.

Η ωρολογοποιητική παράδοση της οικογένειας στο Schwyz φτάνει μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.

Το 1844, ο Josef Maria Bruhy —όπως αναγράφεται στα παλαιότερα έγγραφα— έλαβε από τις αρχές του καντονιού Schwyz ένα Wanderbuch και ταξιδιωτικό διαβατήριο. Έτσι ακολούθησαν τέσσερα Wanderjahre.

Ήταν μια εποχή κατά την οποία η επαγγελματική εκπαίδευση ενός τεχνίτη δεν τελείωνε στο εργαστήριο του δασκάλου του. Ο νέος τεχνίτης ταξίδευε, εργαζόταν σε διαφορετικά μέρη, γνώριζε άλλες τεχνικές και αποκτούσε εμπειρίες πριν επιστρέψει στην πατρίδα του.

Το 1848, ο Josef Maria Karl Bruhin επέστρεψε στο Schwyz και ίδρυσε ωρολογοποιείο στο κέντρο της πόλης που στη συνέχεια πέρασε από γενιά σε γενιά.

Ο γιος του, Josef Maria Dominik Bruhin, ακολούθησε επίσης την ωρολογοποιία και, μετά τη μαθητεία του, πραγματοποίησε Wanderjahre στη Λωζάνη, το Παρίσι και το Μιλάνο, πριν αναλάβει το κατάστημα το 1888.

Το 1928, η επιχείρηση πέρασε στον Julius Anton Paul Alois Bruhin, γεννημένο το 1901. Και από εκεί η έρευνά μας έφτασε τελικά στον άνθρωπο που αναζητούσαμε.

Paul Bruhin

Ο Paul Bruhin γεννήθηκε το 1933. Ακολούθησε και εκείνος την οικογενειακή παράδοση και εκπαιδεύτηκε ως ωρολογοποιός.

Όπως οι προηγούμενες γενιές, δεν περιορίστηκε στο Schwyz.

Τα Wanderjahre του τον οδήγησαν πολύ μακρύτερα: στη Γενεύη και ακόμη και στη Νέα Υόρκη, όπου απέκτησε επιπλέον επαγγελματικές εμπειρίες πριν επιστρέψει στην οικογενειακή επιχείρηση.

Και εδώ εμφανίστηκε μια εκπληκτική χρονική σύμπτωση. Το 1961, ο πατέρας Bruhin κάλεσε τους γιους του Paul και Edi να επιστρέψουν από τα Wanderjahre τους στο Schwyz.

Περίπου δηλαδή την ίδια χρονιά στην οποία μας οδηγούσε ο σειριακός αριθμός του IWC Calibre 8531 που είχαμε πάνω στον πάγκο μας στη Θεσσαλονίκη.

Δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι αυτό αποδεικνύει πότε ακριβώς κατασκευάστηκε το ρολόι ή κάτω από ποιες συνθήκες. Η χρονική σύμπτωση όμως ήταν δύσκολο να αγνοηθεί.

• Ένας IWC μηχανισμός περίπου του 1961.
• Ένας νεαρός Ελβετός ωρολογοποιός που επιστρέφει στο Schwyz το 1961.
• Και ένα μοναδικό χρυσό ρολόι που φέρει το όνομά του μαζί με μια αφιέρωση για την ολοκλήρωση μιας μαθητείας.

Το puzzle είχε αρχίσει να αποκτά πρόσωπο.

Από το Schwyz στη Θεσσαλονίκη

Μετά την επιστροφή των αδελφών, η οικογενειακή επιχείρηση συνέχισε να αναπτύσσεται.

Το 1964 δημιουργήθηκε νέο κτίριο με δύο ανεξάρτητες δραστηριότητες: ένα σύγχρονο ωρολογοπωλείο και ένα κατάστημα οπτικών. Η ωρολογοποιητική παράδοση δεν σταμάτησε στον Paul. Πέρασε και στην επόμενη γενιά.

Ο γιος του, Markus Bruhin, γεννημένος το 1969, έγινε επίσης ωρολογοποιός. Φοίτησε για τέσσερα χρόνια στη σχολή ωρολογοποιίας του Solothurn και αργότερα εργάστηκε και εκπαιδεύτηκε στη Γενεύη, πρώτα στη Rolex και στη συνέχεια στην Patek Philippe, αποκτώντας εμπειρία σε μηχανικά και περίπλοκα ρολόγια. Έτσι και αυτός με την σειρά του, το 2000 ανέλαβε την οικογενειακή επιχείρηση.

Σήμερα συνεχίζει να εργάζεται ως Uhrenspezialist στο atelier του στο Schwyz.

Είχαμε λοιπόν βρει την οικογένεια ωρολογοποιών που πιθανότατα ήταν οι κατασκευαστές του ρολογιού και έμενε απλά να το επαληθεύσουμε και να μάθουμε πως βρέθηκε στην θεσσαλονικη.

Από ωρολογοποιό σε ωρολογοποιό

Αποφάσισα να επικοινωνήσω με τον Markus Bruhin.

Του έγραψα από το εργαστήριό μου στη Θεσσαλονίκη, εξηγώντας του ποιος είμαι και περιγράφοντας όσο μπορούσα ακριβέστερα το ασυνήθιστο ρολόι που είχε φτάσει στα χέρια μου.

Του έστειλα φωτογραφίες:

• Την κάσα.
• Τον Calibre 8531.
• Τις σφραγίδες της IWC.
• Και, φυσικά, τη χάραξη: P. BRUHIN UHREN – SCHWYZ.

Η ερώτησή μου ήταν απλή.

Γνώριζε ποιος ήταν ο Paul Bruhin;
Μπορούσε να γνωρίζει κάτι για το συγκεκριμένο ρολόι;

Η απάντηση ήρθε από την Ελβετία. Και μέσα σε λίγες γραμμές, μια έρευνα γύρω από ένα παράξενο vintage IWC μετατράπηκε σε κάτι πολύ πιο προσωπικό.

«Die Uhr ist meinem Vater…»

Ο Markus Bruhin ήταν ο γιος του Paul και το ρολόι το αναγνώρισε.

Ανήκε στον πατέρα του.

Στο μήνυμά του μας αποκάλυψε ότι το ρολόι είχε κλαπεί από τον Paul την εποχή που εκείνος διατηρούσε ακόμη το κατάστημά του. Για δεκαετίες η τύχη του ήταν άγνωστη.

Και τώρα, περισσότερο από εξήντα χρόνια μετά την εποχή στην οποία μας οδηγούσαν τα στοιχεία του, είχε εμφανιστεί ξανά.

Όχι στο Schwyz.

Όχι κάπου στην Ελβετία.

Αλλά επάνω στον πάγκο ενός ωρολογοποιού στη Θεσσαλονίκη.

Ο Paul ήταν ακόμη εκεί

Και τότε ήρθε ίσως η πιο συγκινητική λεπτομέρεια ολόκληρης της ιστορίας. Ο Paul Bruhin ήταν πλέον 92 ετών. Ο Markus τού είχε δείξει το μήνυμά μας. Του ειπε ότι το ρολόι βρέθηκε.

Και, όπως μας έγραψε: «Er hat sich riesig gefreut über Ihre Nachricht.»

Χάρηκε πάρα πολύ με την είδηση.

Ο Markus πρόσθεσε ότι ήταν κάτι πολύ ιδιαίτερο το γεγονός ότι ο πατέρας του, σε αυτή την ηλικία, μπόρεσε ακόμη να ζήσει αυτή τη στιγμή.

Σκεφτείτε το για λίγο.

Ένα αντικείμενο που είχε χαθεί από τη ζωή ενός ανθρώπου πριν από δεκαετίες. Ένα ρολόι που πέρασε από άγνωστα χέρια, ταξίδεψε σε άγνωστα μέρη και τελικά έφτασε σε μια χώρα εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από εκεί όπου είχε ξεκινήσει. Και ο άνθρωπος στον οποίο ανήκε ήταν ακόμη εδώ για να μάθει ότι είχε βρεθεί.

Δύο ιδιοκτήτες, μία ιστορία

Φυσικά, υπήρχε και η πραγματικότητα του σήμερα. Το ρολόι είχε πλέον έναν νέο ιδιοκτήτη.

Έναν άνθρωπο που το είχε αποκτήσει χωρίς να γνωρίζει τίποτα για τον Paul Bruhin, την οικογένεια, τη μαθητεία, την κλοπή ή την ιστορία που κρυβόταν κάτω από τον μηχανισμό.

Τον ενημερώσαμε για όλα όσα είχαμε ανακαλύψει.
Του εξηγήσαμε ποιος ήταν ο Paul.
Του μεταφέραμε την επικοινωνία με τον Markus και τη σημασία που είχε αυτό το αντικείμενο για την οικογένεια.

Και κάπου εκεί ολοκληρώθηκε και ο δικός μας ρόλος.

Καταφέραμε να φέρουμε σε επικοινωνία τον σημερινό κάτοχο του ρολογιού με την οικογένεια Bruhin στην Ελβετία. Το τι θα ακολουθούσε ήταν πλέον μια υπόθεση μεταξύ των δύο πλευρών.

Για εμάς όμως η ουσία της ιστορίας είχε ήδη αποκαλυφθεί.

Πόσο αξίζει ένα ρολόι;

Όταν το συγκεκριμένο IWC μπήκε στο εργαστήριό μας, ένα από τα πρώτα ερωτήματα ήταν η αξία του.

Και αρχικά η απάντηση έμοιαζε εύκολη.

Υπήρχε ένας αξιόλογος vintage μηχανισμός IWC.
Υπήρχε ένα καντράν.
Και υπήρχε πολύς χρυσός.

Περίπου 130 γραμμάρια ρολογιού, μεγάλο μέρος των οποίων αποτελούνταν από χρυσό 18 καρατίων.

Αυτά είναι πράγματα που μπορούν να ζυγιστούν.
Μπορούν να μετρηθούν.
Μπορούν να αποκτήσουν μια χρηματική αξία.

Αλλά μερικές φορές η πραγματική αξία ενός παλιού ρολογιού βρίσκεται σε ένα σημείο που καμία ζυγαριά δεν μπορεί να μετρήσει.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση χρειάστηκε απλώς να αφαιρεθεί ένας μηχανισμός. Κάτω από αυτόν υπήρχαν μερικές χαραγμένες λέξεις.

Ένα όνομα.
Ένας τόπος. P. Bruhin. Schwyz.

Αυτές οι λέξεις μάς οδήγησαν σε μια οικογένεια ωρολογοποιών με ιστορία που ξεκινά από το 1848.
Μας οδήγησαν στα Wanderjahre ενός νεαρού Ελβετού ωρολογοποιού στη Γενεύη και τη Νέα Υόρκη.
Μας οδήγησαν στο Schwyz του 1961.

Και τελικά μας οδήγησαν σε έναν 92χρονο άνθρωπο που έμαθε ότι ένα ρολόι που είχε χάσει πριν από δεκαετίες εξακολουθούσε να υπάρχει.

Όταν ένα ρολόι αφηγείται την ιστορία του

Αυτός είναι ίσως και ένας από τους λόγους που η ωρολογοποιία εξακολουθεί να μας συναρπάζει.

Ένα μηχανικό ρολόι μπορεί να επιβιώσει περισσότερο από τον πρώτο του ιδιοκτήτη.

Μπορεί να περάσει από γενιά σε γενιά, από χώρα σε χώρα, από εργαστήριο σε εργαστήριο.

Οι άνθρωποι αλλάζουν.
Οι επιχειρήσεις κλείνουν.
Οι οικογένειες μετακινούνται.
Οι αναμνήσεις ξεθωριάζουν.

Το ρολόι όμως παραμένει.

Και πάνω του συσσωρεύονται μικρά ίχνη της διαδρομής του: μια γρατζουνιά στην κάσα, ένας αριθμός στον μηχανισμό, μια επισκευή, μια σφραγίδα, μια αφιέρωση που κάποιος χάραξε στον χρυσό πριν από εξήντα χρόνια.

Συνήθως τα προσπερνάμε.

Μερικές φορές όμως αποφασίζουμε να τα ακολουθήσουμε.

Και τότε ένα αντικείμενο που αρχικά έμοιαζε να αξίζει όσο το βάρος του σε χρυσό μετατρέπεται σε κάτι εντελώς διαφορετικό.

-Σε τεκμήριο μιας οικογενειακής παράδοσης.
-Σε ανάμνηση μιας μαθητείας.
-Σε χαμένο προσωπικό αντικείμενο.
-Σε σύνδεση ανάμεσα σε δύο ωρολογοποιούς που βρίσκονται σε διαφορετικές χώρες και ανήκουν σε διαφορετικές γενιές.

Ίσως τελικά αυτή να είναι και η σημαντικότερη υπενθύμιση που μας άφησε το συγκεκριμένο IWC.

Στον πάγκο ενός ωρολογοποιού δεν φτάνουν μόνο μηχανισμοί που χρειάζονται επισκευή.

Φτάνουν αντικείμενα που έχουν ζήσει.

Και αν αφιερώσεις λίγο χρόνο για να τα παρατηρήσεις, κάποιες φορές αρχίζουν να μιλούν.

Γιατί ορισμένα ρολόγια δεν μετρούν απλώς τον χρόνο. Τον κουβαλούν μαζί τους!